Veel mensen verzamelen dingen, misschien doe jij dat ook wel. Zo denken ze na over de wereld waarin ze leven. In deze ruimte wordt een klein deel van de collectie van de Heimatverein Lette getoond, bijvoorbeeld fossielen uit het Krijt, keramiek uit het Neolithicum, geld, gereedschap, alledaagse voorwerpen en bijzondere stukken.
Net als sedimenten hebben de voorwerpen zich hier aan de muur afgezet. Daar tegenover zie je „de geschiedenis van Lette in 20 voorwerpen“.
We willen een paar heel bijzondere stukken uitlichten: bij de sedimenten zie je bijvoorbeeld:
Het bruingrijze aardewerk is ruim vijfduizend jaar oud: het stamt uit het neolithicum. De eerste mensen die zich hier vestigden en vaste huizen bouwden, hadden een eigen cultuur. De culturen kun je bijvoorbeeld onderscheiden aan de hand van het aardewerk; dit stuk is afkomstig uit de Trechterbekercultuur. Stel je voor: twee scholieren hebben het in de jaren negentig op een bouwterrein in Lette ontdekt – de vaten lagen zo’n 40 cm diep in de grond.
Het huismodel ernaast is een bijzondere schat uit de collectie en met veel liefde gebouwd.
De mutsen waren van oudsher belangrijke kledingstukken van de lokale klederdracht. Vanwege hun platte vorm worden deze hier „bordmutsen“ genoemd. Aan het materiaal en de versiering, dus aan vorm, kleur en strik, kon men zien of de vrouw bijvoorbeeld ongetrouwd of getrouwd was, of ze arm of rijk was. Als ze rouw droeg, zat er een zwarte band op de kap.
Over het algemeen verfraaide men het dagelijks leven met versierde voorwerpen – en met allerlei lekkernijen om te drinken, te eten en te roken.
Het symbool van Lette is de windmolen en daarom is deze op allerlei voorwerpen te zien: borden en kruiken, asbakken, tabaksdoosjes of spaarpotten. Tegenwoordig is windenergie erg belangrijk voor Lette – hier staat een van de grootste windparken van het land.
En tussen de 20 voorwerpen bevindt zich ook iets heel bijzonders:
een klein stukje schaal van een dinosaurus-ei. Het is waarschijnlijk het kleinste object in de tentoonstelling. En ernaast: een grote ammoniet. In het Krijt, zo’n 65 miljoen jaar geleden, was hier een enorme zee, en de ammoniet is hier gevonden. Het is een zeeslak. En hoewel ze met hun tien tentakels goed konden vissen, zijn de slakken uitgestorven, tegelijk met de dinosaurussen.
De slagtand en de melkslagtand zijn van mammoeten, namelijk wolharige mammoeten, en de grote is de eerste die in Westfalen is gevonden – in de zandgroeve van het bedrijf Westquarz in de Letter Bruch. Dat was een echte sensatie! Hij is minstens 12.000 jaar oud. Zo’n volwassen mammoet kon tot 3,50 meter groot worden. De andere tand is van het bijna kleinste zoogdier hier: een muis.
In de eerste kerk van Lette hebben de mensen waarschijnlijk in hun zakken zitten rommelen – en als er iets uitviel, rolde het soms in de spleten van de houten vloer; vrouwenspullen zoals stopnaalden aan de ene kant, mannenspullen zoals pijpenstoppers aan de andere kant, want vrouwen en mannen zaten apart. Zulke dingen zijn later bij een opgraving gevonden. En munten uit alle tijdperken, zoals deze met de Coesfelder ossenkop.